Bir yakma tesisinin hangi hava kirliliği yönetmeliğine tabi olduğu, tesisin amacına (ısıtma mı, üretim/proses mi) ve ısıl gücüne göre belirlenir. Isıtma amaçlı ve ısıl gücü 1000 kW'ın (1 MW) altındaki tesisler Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği'ne, bunun üzerindeki ısıtma tesisleri ile ısıtma amacı taşımayan tüm proses/üretim yakma tesisleri ise Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği'ne tabidir.
Hangi yönetmelik hangi tesise uygulanır?
| Tesis türü | Isıl güç | Tabi olduğu yönetmelik |
|---|---|---|
| Isıtma amaçlı (konut, ticari bina, kazan dairesi) | ≤ 1000 kW (1 MW) | Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği |
| Isıtma amaçlı | > 1000 kW (1 MW) | Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği |
| Proses/üretim amaçlı yakma (ısıtma amacı taşımayan) | Kapasiteden bağımsız | Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği |
Bu ayrım önemlidir çünkü iki yönetmeliğin yükümlülükleri farklıdır. Büyük bir otel veya AVM'nin ısıtma kazan dairesi 1000 kW eşiğini aşabilir — bu durumda tesis, konut tipi bir kazan dairesinden farklı bir mevzuat çerçevesine girer.
Isınmadan Kaynaklanan Yönetmeliği'nin getirdiği yükümlülükler
Bakım periyodu yazımızda detaylandırdığımız gibi, bu yönetmeliğin 17. maddesi, ısıl gücü gazda 30 kW'ın, sıvı/katı yakıtta 15 kW'ın üzerindeki tesislerde yılda bir bakım ve baca gazı ölçümünü zorunlu tutar. Bu, konut ve site kazan dairelerinin büyük çoğunluğunu kapsar.
Sanayi Kaynaklı Yönetmeliği'nin getirdiği yükümlülükler
Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği kapsamına giren işletmeler için yükümlülükler daha kapsamlıdır:
- Çevre izni: Yönetmelik kapsamındaki işletmelerin kurulması ve işletilmesi için çevre izni alınması zorunludur.
- Emisyon ölçümü ve referans oksijen esası: Emisyon sınır değerleri, yakıt türüne göre farklı bir referans oksijen seviyesi varsayılarak hesaplanır — sıvı ve gaz yakıtlarda %3, katı yakıtlarda %6, gaz türbinlerinde %15 oksijen esas alınır. Bu, farklı tesislerin ölçüm sonuçlarının adil biçimde karşılaştırılmasını sağlar.
- İşletmeci sorumluluğu: Baca gazı emisyonlarının yönetmelikte belirtilen usullere uygun olarak işletmeci tarafından ölçtürülmesi gerekir.
Önemli not: Kesin mg/Nm³ emisyon sınır değerleri, tesisin kapasitesine, yakıt türüne ve yönetmeliğin ilgili ekindeki tabloya göre değişir. Bu değerler tesise özgü olduğundan, kesin rakamlar için bir çevre mühendisi veya danışmanla proje aşamasında birlikte çalışılması gerekir — bu yazı genel çerçeveyi anlatır, tesise özel sınır değer sağlamaz.
Brülörün emisyon sınıfı ile yönetmelik sınırı arasındaki ilişki
TS EN 676 ve TS EN 267 yazımızda anlattığımız Sınıf 1–3 NOx sınıflandırması, brülörün üretici tarafından beyan edilen emisyon performansını gösterir. Ancak bir tesisin yönetmelik gereği hangi sınırı sağlaması gerektiği, brülörün sınıfından bağımsız olarak tesisin kapasitesine ve mevzuata göre ayrıca belirlenir — düşük NOx'lu bir brülör seçmek doğru yöndedir ama tek başına uyumluluğu garanti etmez, tesis düzeyinde ölçümle doğrulanmalıdır.
Ölçüm ve raporlama sorumluluğu kimde?
Her iki yönetmelikte de nihai sorumluluk tesis sahibi veya işletmecisindedir. Ölçümü yaptırmak, kayıtları tutmak ve gerektiğinde denetime sunmak işletmenin görevidir; teknik servis firması bu süreçte ölçümü yapan ve raporlayan taraftır, ancak yasal yükümlülük işletmeciye aittir.
Sıkça Sorulan Sorular
Bir kazan dairesi hangi yönetmeliğe tabi olduğunu nasıl anlar?
Belirleyici iki faktör tesisin amacı (ısıtma mı, proses mi) ve ısıl gücüdür. Isıtma amaçlı ve 1000 kW'ın altındaki tesisler Isınmadan Kaynaklanan Yönetmeliği'ne, bunun üzerindeki ısıtma tesisleri ve tüm proses yakma tesisleri Sanayi Kaynaklı Yönetmeliği'ne tabidir.
Sanayi Kaynaklı Yönetmelik kapsamındaki tesisler için çevre izni gerekli mi?
Evet. Yönetmelik kapsamına giren işletmelerin kurulması ve işletilmesi için çevre izni alınması zorunludur.
Emisyon ölçümlerinde referans oksijen seviyesi neden önemlidir?
Emisyon sınır değerleri, belirli bir referans oksijen seviyesi varsayılarak hesaplanır (sıvı/gaz yakıtta %3, katı yakıtta %6). Bu, farklı hava fazlalığıyla çalışan tesislerin ölçüm sonuçlarının adil biçimde karşılaştırılabilmesini sağlar.
Düşük NOx sınıflı bir brülör seçmek yönetmeliğe uyumu garanti eder mi?
Tek başına garanti etmez. Brülörün emisyon sınıfı doğru yönde bir adımdır, ancak tesisin yönetmelik gereği sağlaması gereken sınır, tesis düzeyinde yapılan ölçümle ayrıca doğrulanmalıdır. ---
Beray Enerji Hakkında
Beray Enerji, İstanbul merkezli olarak Marmara, Trakya ve Ege bölgeleri başta olmak üzere Türkiye genelinde brülör bakımı ve baca gazı ölçümü hizmeti vermektedir. Tüm marka ve modellerde yanma ayarı, baca gazı analizi ve periyodik bakım sunar; ekibimiz 30 yıllık saha tecrübesine sahiptir. Tesisinizin emisyon uyumluluğu hakkında bilgi almak için +90 (000) 000 00 00 numarasından veya info@berayenerji.com adresinden ulaşabilirsiniz.
İlgili hizmetler: Brülör bakım hizmeti · Brülör arıza servisi · İletişim
Kaynaklar
- Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği, Madde 17
- Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği
- TS EN 676 — Otomatik üflemeli gaz brülörleri
- TS EN 267 — Sıvı yakıt üflemeli brülörler